Vụ kiện chất ngọt nhân tạo

Những nhà sản xuất chất ngọt nhân tạo bị kiện. Chất ngọt sắp sửa làm đề tài tranh cãi gay gắt ở phòng xét xử. Skip to next paragraphMột bên là chất ngọt nhân tạo trong túi màu xanh dương, hiệu Equal; và một bên là đối thủ cạnh tranh đang bán chạy nhất với túi màu vàng, hiệu Splenda.
Nhà sản xuất của hãng Equal cho rằng Splenda đã lừa dối hàng triệu người tiêu dùng qua truyền hình và tài liệu quảng cáo bằng cách đưa ra khái niệm là sản phẩm Splenda được làm bằng đường tự nhiên. Nhà sản xuất của hãng Splenda tranh cãi rằng quá trình sản xuất chất ngọt quả thật là bắt đầu từ đường.

Thứ hai tuần sau, một vụ kiện của nhà sản xuất Equal, hãng Merisant, chống lại nhà sản xuất của Splenda, công ty McNeil Nutritionals, đã được lên kế hoạch xét xử trước bồi thẩm đoàn ở phiên tòa Liên bang quận Philadelphia.

Nhà lãnh đạo thị trường chất ngọt với nhiều cạnh tranh gay gắt tổng trị giá 1,5 tỉ đôla hiện đang bị đe dọa. Equal đã một lần thống trị thị trường này, tìm hướng phát triển cho hơn 6,000 sản phẩm tiêu thụ như Diet Coke và Diet Pepsi, hai hãng mua chất ngọt nhân tạo nhiều nhất thế giới. Nhưng kể từ khi hãng Splenda xuất hiện vào cuối năm 1999, Equal đã bị hất ra một bên và Splenda hiện nay đang giữ vị trí số 1 chiếm 62% thị trường ở Mỹ.

Thật không bình thường khi một cuộc tranh chấp về quảng cáo dẫn đến xét xử trước ban hội thẩm. Vụ việc xoáy vào dòng giới thiệu của hãng Splenda: “Làm từ đường nên mùi vị như đường” – một bằng chứng mà Equal chế nhạo giống như ”chuyện hoang đường ở thành thị” trên trang web của hãng.

Trong khi cả hai phía đều chờ đợi một hội gồm những nhà sinh học thần kinh và nhà hóa học là những chuyên gia làm sáng tỏ vụ việc thì cuộc tranh cãi xoay quanh vai trò của ngôn ngữ trong việc tạo dựng và định nghĩa sản phẩm.

Tháng trước, thẩm phán xem xét vụ việc, Gene E. K. Pratter, đã cho ý kiến như sau: “Cụm từ ‘làm từ đường’ có vẻ như đủ đơn giản rồi nhưng nó đã sản sinh ra một trận chiến kéo dài giữa hai phía về việc dùng cách diễn đạt và cú pháp thích hợp”.

“Ví dụ, hãng McNeil cho rằng cụm từ ‘làm từ đường’ rõ ràng loại trừ việc giải thích rằng sản phẩm Splenda là đường hay Splenda được làm với đường”. Cô nói tiếp: “Làm với đường có nghĩa đường là một thành phần có tên trong danh sách trên bao bì. Bày vẽ thường là công cụ khoa trương hiệu quả, McNeil đặt câu hỏi là làm thế nào người tiêu dùng có thể hiểu rằng một sản phẩm ‘làm từ đường’ và ‘vị như đường’ thật sự là đường?”

Kevin L. Keller, một giáo sư chuyên ngành tiếp thị ở Trường kinh doanh Tuck ở Dartmouth, nói rằng ngôn ngữ trong sản phẩm là “một nhận định hợp pháp, nhận định về mặt tiếp thị và về mặt y tế”. Ông nói thách thức đặt ra là bạn tìm kiếm và thấy được sự thật trong mỗi nhận định khác nhau này như thế nào”.

Merisant đang tìm một sự chi trả tối thiểu 176 triệu đôla trong lợi nhuận của Splenda cũng như sự phê chuẩn của tòa án để buộc nhà sản xuất hãng Splenda phải điều chỉnh lại cách tiếp thị và quảng cáo. Phiên xét xử của bồi thẩm đoàn ước đoán kéo dài 2 tuần.

Thành phần chính của Splenda là chất làm ngọt phi dinh dưỡng không phát triển trên những cánh đồng mía hay xuất hiện trong thiên nhiên ở bất kì nơi đâu. Hơn nữa, nguyên liệu chính là đường sucralose được sản xuất trong phòng thí nghiệm như một hợp chất tổng hợp. Mặc dù tên nghe quen tai nhưng sucralose hoàn toàn không giống như sucrose, tên chuyên môn của đường khối nguyên chất.

Nhà sản xuất hãng Splenda, McNeil, một đơn vị của hãng dược phẩm và tiêu thụ sản phẩm khồng lồ Johnson & Johnson, đã sáng chế nhiều cách để sản xuất sucralose. Một số thì dựa trên sucrose. Thậm chí có một loại còn dựa trên raffinose, một chất liên quan đến đường được tìm thấy trong đậu, củ hành tây và bông cải. Nhưng một số loại khác dựa trên những chất không phải đường – một điều mà nhà sản xuất của hãng Equal đã nắm vững thông tin qua việc tìm kiếm trong các tài liệu sáng chế.

McNeil nói quá trình sản xuất Splenda bắt đầu từ đường đơn nguyên chất. Để làm sucralose, McNeil cho thêm 3 nguyên tử chlorine được tìm thấy tự nhiên trong thực phẩm như muối và rau diếp vào 1 phân tử sucrose. Sucrose biến mất trong quá trình sản xuất nhưng kết quả là — sucralose — ngọt gấp 600 lần so với đường khối thông thường. Sau đó Splenda trộn hai nhân tố lớn hơn là dextrose và maltodextrin vào sucralose. Chất hóa học này thật phức tạp và có thể cản trở bồi thẩm đoàn lắng nghe về quy trình sản xuất là bắt đầu bằng đường nhưng kết thúc cho thành phẩm thì lại mất nó.

Mặc dù điểm xuất phát là dùng đường để sản xuất sucralose, nhưng dòng chữ “đường” hay “sucrose” đã không thấy xuất hiện trên danh sách thành phần của Splenda. Điều này là vì theo quy định của Bộ thực phẩm và dược phẩm F.D.A. không thể lên danh sách liệt kê một chất đã bay hơi trong quá trình sản xuất.

Vào tháng 1 năm 2005, trong bài trả lời về cáo buộc của Merisant vào tháng 11 trước đó, hãng McNeil nói rằng “thành phần chất làm ngọt của Splenda được sản xuất bởi một quá trình nhiều giai đoạn mà khởi đầu là bằng đường mía”. Nhưng sau đó hãng nói thêm: “Splenda là một chất ngọt nhân tạo không có đường” – vì vậy có thể đoán rằng đường đã biến mất trong quá trình sản xuất.